Vlinderplanten maken je tuin kleurrijk en levendig
Vlinders zijn niet alleen prachtig om naar te kijken, ze vervullen ook een belangrijke rol als bestuivers van bloemen en groenten. Onze tuinen verliezen echter vlinders, omdat moderne aanleg weinig nectarplanten en waardplanten voor rupsen biedt. Met een doordachte selectie van bloemen die het hele seizoen nectar leveren en planten waarop vlinders hun eitjes kunnen leggen, transformeer je je tuin in een paradijs met vlinderplanten waarin verschillende soorten zich thuisvoelen.
Bekijk ook ons volledige overzicht: duurzaam tuinieren.
Vaste planten vormen de basis voor vlindernectar
Meerjarige bloemplanten die jaar na jaar terugkomen vormen de ruggengraat van een vlindervriendelijke tuin, omdat ze betrouwbaar nectar leveren zonder jaarlijks opnieuw te moeten planten. Vlinderstruik staat bovenaan met geurende bloempluimen van juli tot oktober die dagpauwoog, kleine vos en atalanta massaal aantrekken. Plant hem in volle zon op goed doorlatende grond en knip verwelkte bloemen weg om doorbloeien te stimuleren.
Zonnehoed bloeit vanaf juli tot de eerste vorst met grote bloemen vol nectar die vlinders van verre zien en trekt ook bijen en hommels. De stevige stengels weerstaan wind en de plant verdraagt droogteperiodes goed, ideaal voor zonnige borders. Kattenstaart produceert lange bloemaren met tientallen kleine bloempjes die vlinders uitnodigen om te landen en te drinken, terwijl hun paarse kleur perfect zichtbaar is voor vlinderogen.
Sedum of vetkruid sluit het seizoen af met bloei van augustus tot oktober, wanneer veel andere nectarbronnen uitgeput zijn en vlinders zich voorbereiden op de winter. Deze late nectar helpt trekvlinders zoals de atalanta om vet aan te leggen voor hun lange reis. Plant sedum op droge, zonnige plekken waar weinig anders wil groeien en je krijgt een onderhoudsvriendelijk perkje vol vlinders.
Combineer nectarplanten met waardplanten voor rupsen
Vlinders hebben niet alleen nectar nodig, maar ook specifieke planten waarop ze hun eitjes leggen en waarvan de rupsen zich voeden. Brandnetel krijgt vaak een slechte naam maar is de waardplant voor atalanta, dagpauwoog, kleine vos en landkaartje, die zonder brandnetels niet kunnen overleven. Laat een hoekje brandnetels staan op een zonnige plek en je zult binnen enkele jaren deze prachtige vlinders verwelkomen.
Distels en stokrozen voeden de rupsen van de distelvlinder, die vanaf mei uit Zuid-Europa naar hier migreert om te broeden. Deze spectaculaire vlinder met oranje gevlekte vleugels plant zijn eitjes graag op stekelige distels waar weinig andere dieren komen. Wilde peen en venkeldille zijn de waardplanten voor de koninginnepage, een zeldzame zwarte vlinder met gele vlekken die je tuin verrijkt.
Viooltjes en pinksterbloemen lijken onschuldig, maar voeden de rupsen van verschillende parelmoervlinders die anders geen kans maken. Plant deze bescheiden bloempjes in semi-schaduw onder heesters waar ze kunnen naturaliseren. Door zowel nectarplanten voor volwassen vlinders als waardplanten voor rupsen te combineren, creëer je een compleet ecosysteem waarin vlinders hun hele levenscyclus kunnen voltooien.
Creëer een vlinderparadijs met slim tuinontwerp
Vlinders zijn koudbloedig en hebben zonnige plekken nodig om op te warmen voordat ze kunnen vliegen. Leg een paar grote platte stenen in volle zon waar vlinders met gespreide vleugels kunnen zonnen tot hun lichaam warm genoeg is. Deze opstartplekjes zul je vooral in de ochtend vol vlinders vinden die zich voorbereiden op de dag.
Beschutting tegen wind is even belangrijk, want vlinders kunnen niet goed vliegen bij harde wind en vermijden open tuinen. Plant heesters of hagen als windschermen en creëer beschutte hoeken waar vlinders kunnen schuilen. Vlinderstruiken langs een zonnige muur combineren beschutting met nectar en zijn hotspots voor vlinderactie op warme dagen.
Vermijd pesticiden volledig, want die doden niet alleen rupsen, maar blijven ook in nectar aanwezig en vergiftigen volwassen vlinders. Laat je tuin wat rommelig met bladhopen en dood hout waar vlinders kunnen overwinteren of waar poppen zich kunnen ontwikkelen. Een vlindervriendelijke tuin is altijd een beetje wild en vraagt minder onderhoud dan een strak aangelegde siertuin, een win-win voor tuinier en vlinder.
Vind de kortste weg naar jouw 'groen van bij ons'
Veelgestelde vragen
Welke bloemen trekken de meeste vlinders aan?
Bloemen met platte of open bloem vormen waar vlinders kunnen landen en drinken zijn het populairst. Vlinderstruik, zonnehoed, sedum en lavendel scoren hoog. Kies bloemen in paars, roze en rood want die kleuren zien vlinders het beste. Vermijd gevulde bloemen zonder toegankelijke nectar en exotische soorten die niet passen in ons ecosysteem.
Moet ik brandnetels laten staan voor vlinders?
Ja, brandnetels zijn essentieel voor vier van onze mooiste dagvlinders waaronder dagpauwoog en kleine vos. Laat minimaal een vierkante meter staan op een zonnige plek, liefst tegen een beschut hoekje. Je hoeft niet je hele tuin vol brandnetels te zetten maar een gereserveerd plekje maakt het verschil tussen een tuin met of zonder deze vlinders.
Wanneer zie ik de meeste vlinders in mijn tuin?
De hoogste vlinderactie is tussen juni en september op warme zonnige dagen met weinig wind. Vroege ochtend en late middag zijn rustig omdat vlinders eerst moeten opwarmen. Het aantal vlinders neemt toe naarmate je tuin ouder wordt en meer planten volgroeid zijn. Geef je vlindertuin minimaal twee seizoenen om zich te vestigen.
Kunnen vlinders overwinteren in mijn tuin?
Ja, verschillende soorten overwinteren als pop of volwassen vlinder in schuren, houtmijten of tussen klimop. Citroenvlinder en kleine vos zoeken beschutte plekken als volwassen vlinder terwijl koolvlinder overwintert als pop aan plantenstengels. Laat oude stengels en bladhopen tot maart staan en maak nestkasten of vlinderhotels voor extra schuilgelegenheid.
Zijn rupsen schadelijk voor mijn tuin?
De meeste vlinderrupsen eten wilde planten zoals brandnetels en distels die je toch liever kwijt wilt. Koolwitjes eten wel bladeren van koolsoorten maar de schade valt mee en is de prijs voor deze mooie witte vlinders. Bescherm waardevolle groenten met fijnmazig insectengaas in plaats van pesticiden te gebruiken die alle insecten doden.