Bijenplanten zorgen voor een levendige en vruchtbare tuin
Bijen zijn onmisbare bezoekers die niet alleen je tuin levendiger maken, maar ook je groenten en fruit bestuiven voor betere oogsten. Wilde bijen kampen echter met voedselschaarste, omdat eenvormige gazons en exotische sierplanten weinig nectar of stuifmeel bieden. Met een mix van inheemse bloemen die achtereenvolgens bloeien van vroeg voorjaar tot late herfst creëer je een paradijs van bijenplanten waar verschillende soorten zich thuisvoelen.
Bekijk ook ons volledige overzicht: duurzaam tuinieren.
Vaste planten vormen de basis van een bijenvriendelijke tuin
Meerjarige bloemen leveren jaar na jaar nectar zonder dat je opnieuw hoeft te planten en bouwen geleidelijk grotere pollen op die steeds rijker bloeien. Lavendel staat bovenaan de lijst van bijenfavorieten met zijn paarse bloemen die van juni tot september nectar produceren en zelfs op arme grond gedijen. Plant lavendel in volle zon op een plek met goede drainage en je krijgt maandenlang een zoevend bijenspektakel.
Kattenstaart bloeit van juli tot oktober met lange bloemaren vol nectar die niet alleen honingbijen, maar vooral wilde bijen en hommels aantrekken. Deze stevige plant verdraagt droogte goed en vraagt weinig onderhoud, behalve het verwijderen van uitgebloeide stengels. Zonnehoed combineert decoratieve bloemen met rijke stuifmeelbronnen en bloeit vanaf juli tot de eerste vorst, ideaal om het einde van het seizoen te overbruggen.
Asters sluiten het seizoen af met bloei van september tot november, wanneer andere nectarbronnen schaars worden en bijen zich voorbereiden op de winter. Deze late bloeiers zijn cruciaal voor bijenpopulaties die vet moeten aanleggen. Plant verschillende soorten vaste bijenplanten voor doorlopende bloei en combineer blauwe, paarse en gele bloemen die bijen het beste kunnen waarnemen.
Heesters bieden massa's bloesem op beperkte ruimte
Struiken produceren in één keer enorme hoeveelheden bloemen die grote aantallen bijen tegelijk kunnen voeden, veel efficiënter dan verspreid staande losse planten. Vlinderstruik dankt zijn naam terecht aan de vlinders die erop afkomen, maar trekt minstens zoveel bijen met zijn geurende bloempluimen van juli tot oktober. Plant hem in volle zon en knip verwelkte bloemen weg voor nieuwe bloei.
Kornoelje bloeit al vroeg in maart met gele bloemetjes die voor vroege bijensoorten zoals de gehoornde bij essentieel voedsel leveren na de winter. Deze inheemse heester groeit in bijna elke grond en vraagt weinig verzorging. Braam krijgt vaak een slechte naam als onkruid, maar zijn witte bloemen trekken in mei en juni massa's bijen en de bramen voeden vogels, een win-win voor biodiversiteit.
Cotoneaster en berberis bloeien weliswaar kort, maar zo overvloedig dat bijen er massaal op afkomen, gevolgd door bessen die vogels aantrekken. Deze heesters zijn geschikt voor hagen en schermen en leveren dus meerdere functies in je tuin. Kies bij voorkeur inheemse varianten boven exotische cultivars, want hun nectar is beter afgestemd op onze wilde bijen.
Bomen bieden jarenlang bijenvoer op grote schaal
Een volgroeide boom produceert meer bloesem dan tientallen vaste planten bij elkaar en voedt duizenden bijen tijdens de bloeiperiode. Linde staat bekend als de ultieme bijenboom, met zijn geurende bloemen in juni en juli die zoveel nectar leveren dat je het bijna kunt ruiken. Een volwassen linde trekt zoveel bijen dat je het gezoem metersver kunt horen, een indrukwekkend natuurspektakel.
Fruitbomen zoals appel, peer en pruim bloeien in het voorjaar, wanneer bijenkoloniën zich uitbreiden en extra voedsel nodig hebben. Deze 'bijenplanten' combineren waarde voor bijen met fruit voor mensen en zijn geschikt voor kleine tuinen in dwergvorm. Plant verschillende soorten voor langere bloei en kies oude rassen die meer nectar produceren dan moderne teeltvariëteiten.
Wilg bloeit al in maart met katjes vol stuifmeel en nectar, precies wanneer bijenkoningen ontwaken en voedsel zoeken om nieuwe kolonies te starten. Eik en hazelaar produceren vooral stuifmeel dat bijen nodig hebben als eiwitbron voor hun larven. Voor kleine tuinen kies je compacte bomen of grote struiken die hetzelfde effect leveren zonder de ruimte te domineren.
Vind de kortste weg naar jouw 'groen van bij ons'
Veelgestelde vragen
Welke bloemen trekken het meest bijen aan?
Bloemen met open bloem vormen waar bijen gemakkelijk bij nectar en stuifmeel kunnen zijn het populairst. Lavendel, zonnebloem, kattenstaart en klaproos scoren hoog. Kies bloemen in blauw, paars, geel en wit want die kleuren zien bijen het beste. Vermijd gevulde bloemen waarbij stuifmeeldraden vervangen zijn door extra bloembladeren want die bieden bijen niets.
Kan ik bijen helpen op een klein balkon of terras?
Absoluut, zelfs enkele bloembakken met bijenvriendelijke bloemen helpen de lokale bijenpopulatie. Kies compacte soorten zoals lavendel, tijm, marjolein en eenjarige bloemen zoals cosmos en zinnia. Zet de bakken op een zonnige plek en zorg voor regelmatige bloei door verwelkte bloemen weg te knippen. Een klein waterbakje met drijvend kurk erbij helpt dorstige bijen.
Zijn bijen gevaarlijk in mijn tuin met kinderen?
Wilde bijen zijn zachtaardig en steken alleen bij directe bedreiging, veel minder snel dan wespen. Hommels zijn zelfs zeer vreedzaam en laten zich observeren zonder te steken. Leer kinderen bijen met rust te laten en niet naar ze te slaan, dan is er geen enkel probleem. De kans op een steek is veel kleiner dan mensen denken.
Wanneer moet ik bijenplanten plaatsen voor beste resultaat?
Plant vaste planten bij voorkeur in het voorjaar tussen maart en mei of in het najaar tussen september en november. Eenjarige bloemen zaai je rechtstreeks in de volle grond na de laatste nachtvorst in mei. Heesters en bomen plant je in de winter tijdens de rustperiode. Koop bij lokale kwekers die seizoensgebonden planten aanbieden.
Moet ik pesticiden vermijden voor bijen?
Ja, chemische bestrijdingsmiddelen zijn giftig voor bijen en blijven lang in bloemen en nectar aanwezig. Kies natuurlijke alternatieven zoals afdekken met insectengaas, handmatig verwijderen van plaaginsecten of gebruik van natuurlijke vijanden. Een biodiverse tuin met veel verschillende planten heeft automatisch minder last van plagen.